ابنسینا و «قانون در طب»: کتابی که قرنها مرجع پزشکی شرق و غرب بود
- ابوعلی سینا، پزشک و فیلسوف ایرانی، حدود سال 980 میلادی در نزدیکی بخارا به دنیا آمد و در 1037 در همدان درگذشت.
- مهمترین اثر پزشکی او، «القانون فی الطب»، دانش پزشکی یونانی، ایرانی و اسلامی را با تجربههای بالینی خودش در پنج کتاب گرد آورد.
- ترجمه لاتین «قانون» در قرن دوازدهم، آن را تا چند قرن به کتاب درسی دانشکدههای پزشکی اروپا تبدیل کرد.
- در ایران روز اول شهریور، به نام ابنسینا، روز پزشک نامگذاری شده است.
ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا، که در اروپا با نام «اویسنا» شناخته میشود، حدود سال 980 میلادی در افشنه نزدیک بخارا به دنیا آمد و در سال 1037 در همدان درگذشت؛ آرامگاه او امروز یکی از نمادهای این شهر است. او در جوانی به پزشکی روی آورد و به گفته خودش در هجده سالگی پزشکی نامدار بود.
«قانون»؛ دانشنامهای در پنج کتاب
مهمترین اثر پزشکی ابنسینا، «القانون فی الطب» است: دانشنامهای در پنج کتاب که کلیات پزشکی، داروهای ساده، بیماریهای اندامها، بیماریهایی که به یک عضو محدود نیستند و داروهای مرکب را در بر میگیرد. او در این کتاب دانش پزشکان یونانی مانند جالینوس و میراث پزشکی ایران و جهان اسلام را با مشاهدات بالینی خودش درآمیخت. مقالهای در پابمد سنترال بر جایگاه تجربه بالینی در «قانون» تأکید میکند؛ از جمله شرطهایی که ابنسینا برای سنجیدن اثر یک دارو برمیشمارد، مانند آزمودن آن در بیماری ساده و توجه به زمان و تکرارپذیری اثر.
از همدان تا دانشگاههای اروپا
«قانون» در قرن دوازدهم به لاتین ترجمه شد و قرنها در دانشکدههای پزشکی اروپا تدریس میشد و بارها به چاپ رسید. بسیاری از دیدگاههای آن امروز منسوخ است، زیرا بر پایه نظریه اخلاط بنا شده بود؛ اما روش منظم، طبقهبندی بیماریها و تأکید بر مشاهده دقیق، آن را به یکی از اثرگذارترین کتابهای تاریخ پزشکی تبدیل کرد. در ایران، روز اول شهریور به پاسداشت او «روز پزشک» نام گرفته است.
منابع: پابمد سنترال، ویکیپدیا
این خبر از منبعی که در بالا آمده نقل شده است و مسئولیت محتوای آن بر عهدهٔ منبع اصلی است.
پرسشهای متداول
ابنسینا چه زمانی و کجا زندگی میکرد؟
ابنسینا حدود سال 980 میلادی در افشنه نزدیک بخارا به دنیا آمد و در سال 1037 در همدان درگذشت.
مهمترین کتاب پزشکی ابنسینا چیست؟
مهمترین کتاب پزشکی ابنسینا «القانون فی الطب» است؛ دانشنامهای در پنج کتاب درباره کلیات پزشکی، داروها و بیماریها.
کتاب قانون ابنسینا چه تأثیری بر پزشکی اروپا داشت؟
کتاب قانون ابنسینا در قرن دوازدهم به لاتین ترجمه شد و قرنها در دانشکدههای پزشکی اروپا تدریس میشد.
آیا همه دیدگاههای کتاب قانون هنوز معتبر است؟
خیر، بسیاری از دیدگاههای کتاب قانون بر نظریه اخلاط بنا شده و منسوخ است، اما روش منظم و تأکید آن بر مشاهده ماندگار ماند.
روز پزشک در ایران چه روزی است؟
در ایران روز اول شهریور به پاسداشت ابنسینا روز پزشک نامگذاری شده است.



